Kalcytonina – czym jest ten hormon i za co odpowiada? Najważniejsze informacje i ciekawostki, które musisz wiedzieć
Kalcytonina jest hormonem peptydowym wytwarzanym głównie przez komórki C tarczycy, znane również jako komórki parafolikularne. Odgrywa kluczową rolę w regulacji gospodarki wapniowej organizmu, pomagając w utrzymaniu odpowiedniego poziomu wapnia w krwi.
Wpływa na procesy związane z mineralizacją kości, co czyni ją istotnym elementem w utrzymaniu zdrowia układu kostnego.
>> Czytaj także: Co wspólnego z otyłością mają hormony?
Mechanizm działania i funkcje kalcytoniny
Kalcytonina działa głównie na trzy typy komórek: osteoklasty, osteoblasty i komórki nabłonka jelitowego. Jej głównym zadaniem jest obniżenie poziomu wapnia we krwi, co osiąga przez kilka mechanizmów.
👉 Po pierwsze, hamuje aktywność osteoklastów, komórek odpowiedzialnych za resorpcję kości, co prowadzi do zmniejszenia uwalniania wapnia z kości do krwiobiegu.
👉 Po drugie, wspomaga osteoblasty, komórki budujące kości, w procesie odkładania wapnia w macierzy kostnej. Po trzecie, zmniejsza absorpcję wapnia w jelitach, co prowadzi do obniżenia jego poziomu we krwi.
Wytwarzanie i regulacja kalcytoniny
Kalcytonina jest wytwarzana w komórkach C tarczycy, a jej produkcja jest regulowana głównie przez poziom wapnia we krwi. Wzrost stężenia wapnia pobudza komórki C do wydzielania kalcytoniny, która następnie działa, aby obniżyć poziom wapnia, przywracając go do normy.
W ten sposób działa w synergii z parathormonem (PTH), który ma przeciwny efekt – zwiększa poziom wapnia we krwi poprzez stymulację resorpcji kości, zwiększenie absorpcji wapnia w jelitach oraz reabsorpcji wapnia w nerkach.
>> Zobacz też: Cukrzyca, a aktywność fizyczna. Konieczność pomiaru cukru w trakcie treningu siłowego
Normy stężenia kalcytoniny. Ile powinien wynosić poziom kalcytoniny?
Normy stężenia kalcytoniny w krwi mogą różnić się w zależności od metody pomiaru i populacji, jednak ogólnie przyjmuje się, że u dorosłych zdrowych osób poziom kalcytoniny powinien wynosić mniej niż 10 pg/ml.
Wyższe wartości mogą wskazywać na różne stany patologiczne, w tym nowotwory tarczycy, takie jak rak rdzeniasty tarczycy.
![](https://www.toofit.pl/wp-content/uploads/2024/07/2147767667.jpg)
Skutki niedoboru kalcytoniny
Niedobór kalcytoniny jest rzadki, ponieważ jej funkcje mogą być częściowo przejęte przez inne mechanizmy regulujące poziom wapnia, głównie parathormon i witamina D. Mimo to, niedobór kalcytoniny może prowadzić do nadmiernego wzrostu poziomu wapnia we krwi, co skutkuje hiperkalcemią.
⚠️ Objawy hiperkalcemii mogą obejmować zmęczenie, osłabienie mięśni, nudności, wymioty, zaparcia oraz zaburzenia rytmu serca. Długotrwała hiperkalcemia może prowadzić do kamicy nerkowej oraz zwapnienia tkanek miękkich.
Skutki nadmiaru kalcytoniny
Nadmiar kalcytoniny jest zazwyczaj związany z nowotworami komórek C tarczycy, takimi jak rak rdzeniasty tarczycy. Wysokie stężenia kalcytoniny mogą prowadzić do hipokalcemii, stanu charakteryzującego się niskim poziomem wapnia we krwi.
⚠️ Objawy hipokalcemii mogą obejmować drętwienie i mrowienie w kończynach, skurcze mięśni, napady tężyczki, a w ciężkich przypadkach, zaburzenia rytmu serca i skurcze krtani. Leczenie nadmiaru kalcytoniny koncentruje się głównie na terapii nowotworów tarczycy oraz przywracaniu normalnego poziomu wapnia we krwi.
>> Sprawdź również: Jak cykl menstruacyjny wpływa na metabolizm i zatrzymanie wody? Przewodnik dla kobiet
Diagnostyka i leczenie zaburzeń kalcytoniny
Diagnostyka zaburzeń poziomu kalcytoniny polega głównie na badaniach krwi, które mogą wykryć nieprawidłowości w jej stężeniu. W przypadku podejrzenia nowotworów tarczycy, takich jak rak rdzeniasty tarczycy, wykonuje się dodatkowe badania obrazowe oraz biopsję tarczycy.
Leczenie zaburzeń kalcytoniny zależy od przyczyny i nasilenia objawów. W przypadku hiperkalcemii spowodowanej niedoborem kalcytoniny, leczenie może obejmować nawodnienie, diuretyki, bisfosfoniany oraz leki hamujące resorpcję kości. W przypadkach nowotworów, leczenie chirurgiczne, radioterapia oraz chemioterapia mogą być konieczne.
Przy hipokalcemii, leczenie polega na suplementacji wapnia oraz witaminy D, a także monitorowaniu i korygowaniu ewentualnych zaburzeń elektrolitowych.
Kiedy warto monitorować poziom kalcytoniny?
Monitorowanie poziomu kalcytoniny jest szczególnie istotne w kilku kluczowych sytuacjach klinicznych. Przede wszystkim, regularne badania stężenia tego hormonu są zalecane u pacjentów z podejrzeniem raka rdzeniastego tarczycy (MTC) oraz u tych, którzy mają rodzinne obciążenie tą chorobą. Kalcytonina jest markerem nowotworowym, a jej podwyższony poziom może wskazywać na obecność MTC lub jego nawrót po leczeniu.
Warto również kontrolować poziom kalcytoniny u pacjentów z objawami hiperkalcemii lub hipokalcemii, ponieważ zaburzenia gospodarki wapniowej mogą być związane z nieprawidłowym wydzielaniem tego hormonu.
Dodatkowo, monitorowanie kalcytoniny jest ważne u osób z guzkami tarczycy, zwłaszcza jeśli wykazują one cechy podejrzane w badaniach obrazowych, ponieważ wczesne wykrycie ewentualnego nowotworu może znacząco poprawić rokowania.
Ciekawostki o kalcytoninie
✅ Kalcytonina jest wykorzystywana jako biomarker w diagnostyce raka rdzeniastego tarczycy (MTC). Badania wykazały, że podwyższone stężenie kalcytoniny w surowicy jest jednym z najwcześniejszych wskaźników MTC, co pozwala na wczesne wykrycie i leczenie tego nowotworu.
✅ Kalcytonina wpływa nie tylko na gospodarkę wapniową, ale także na układ pokarmowy. Badania sugerują, że może ona zmniejszać wydzielanie kwasu żołądkowego i działać ochronnie na błonę śluzową żołądka, co może mieć znaczenie w leczeniu choroby wrzodowej.
✅ Niektóre badania wskazują, że kalcytonina może wpływać na ośrodki mózgu odpowiedzialne za kontrolę apetytu, potencjalnie zmniejszając uczucie głodu. Jest to obszar intensywnie badany w kontekście terapii otyłości.
✅ Kalcytonina jest stosowana jako lek w leczeniu osteoporozy, zwłaszcza u kobiet po menopauzie. Działa poprzez zmniejszanie resorpcji kości, co pomaga w utrzymaniu gęstości mineralnej kości i zmniejsza ryzyko złamań.
✅ Kalcytonina została odkryta w 1962 roku przez Douglasa Harolda Copp’a i jego zespół. Pierwotnie była badana w kontekście regulacji poziomu wapnia u szczurów, a odkrycie to zapoczątkowało szerokie badania nad jej funkcjami i zastosowaniami klinicznymi.